Ваҳдати миллӣ яке аз арзишҳои олӣ ва асосии ҳар як ҷомеаи мутамаддин ба ҳисоб меравад. Таърих собит намудааст, ки бе мавҷудияти ваҳдат, ҳеҷ як давлат наметавонад ба пешрафти воқеӣ ва устувор ноил гардад. Ваҳдат на танҳо як мафҳуми сиёсӣ, балки як падидаи иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва ахлоқӣ мебошад, ки тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеаро фаро мегирад. Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва бархӯрди манфиатҳои гуногун, масъалаи ваҳдати миллӣ аҳамияти боз ҳам бештар касб мекунад. Зеро маҳз ваҳдат метавонад миллатро аз парокандагӣ, низоъ ва бӯҳронҳо ҳифз намуда, ба сӯи рушд ва шукуфоӣ раҳнамун созад.
Ваҳдати миллӣ ин ҳолати ҳамбастагӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва ҳамфикрии аъзои ҷомеа мебошад, ки дар асоси арзишҳои умумимиллӣ, таърих, фарҳанг ва ҳадафҳои муштарак ташаккул меёбад. Он равандест, ки дар он манфиатҳои шахсӣ бо манфиатҳои ҷамъиятӣ ҳамоҳанг мегарданд.
Моҳияти ваҳдати миллӣ дар он ифода меёбад, ки:
мардум худро ҳамчун як миллат эҳсос намоянд;
арзишҳои умумӣ эҳтиром карда мешаванд;
ихтилофҳо бо роҳи мусолиматомез ҳал карда мешаванд;
субот ва амният таъмин мешавад.
Ваҳдат танҳо шиор нест, балки амали воқеиест, ки дар рафтор, муносибат ва масъулияти ҳар як шаҳрванд таҷассум меёбад.
Дар таърихи инсоният мисолҳои зиёде мавҷуданд, ки нишон медиҳанд, ки маҳз ваҳдат сабаби наҷоти миллатҳо гардидааст. Миллатҳое, ки тавонистанд дар лаҳзаҳои душвор муттаҳид шаванд, на танҳо зинда монданд, балки рушд низ карданд. Аз ин рӯ, ваҳдат ҳамчун таҷрибаи таърихӣ арзиши бебаҳо дорад. Яке аз шартҳои асосии ташаккули давлатдории муосир мавҷудияти ваҳдати миллӣ мебошад. Давлате, ки шаҳрвандонаш муттаҳид нестанд, наметавонад сиёсати устувор ва рушди муназзам дошта бошад.
Ваҳдат дар давлатдорӣ чунин нақш мебозад:
таҳкими қонун ва тартибот;
баланд бардоштани эътимоди мардум ба ҳокимият;
пешгирии низоъҳои дохилӣ;
фароҳам овардани шароити мусоид барои рушди иқтисодӣ.
Имрӯз ҷаҳонишавӣ ба ҳамаи кишварҳо таъсир мерасонад. Дар баробари имкониятҳо, он хатари аз даст рафтани арзишҳои миллӣ ва парокандагии иҷтимоиро низ ба вуҷуд меорад.
Дар чунин шароит:
ҳифзи фарҳанг ва забон муҳим мегардад;
тарбияи худшиносии миллӣ зарур аст;
муқовимат ба таъсирҳои манфии беруна тақвият дода мешавад.
Ваҳдат ҳамчун сипар метавонад миллатро аз таъсири манфии равандҳои ҷаҳонӣ ҳифз намояд.
Яке аз муҳимтарин паҳлӯҳои ваҳдати миллӣ таъмини сулҳ ва амнияти дохилии давлат мебошад. Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки давлатҳое, ки дар онҳо ваҳдати миллӣ мустаҳкам аст, камтар ба низоъҳои дохилӣ ва бесуботӣ рӯ ба рӯ мешаванд. Сулҳ на танҳо набудани ҷанг аст, балки ҳолати эътимод, ҳамдигарфаҳмӣ ва эҳтироми байни аъзои ҷомеа мебошад. Ваҳдати миллӣ заминаи асосии чунин сулҳро фароҳам меорад. Дар ҷомеае, ки ваҳдат ҳукмфармост:
ихтилофҳо бо роҳи муколама ҳал мегарданд;
гурӯҳҳои гуногуни иҷтимоӣ бо ҳам ҳамкорӣ мекунанд;
эҳсоси масъулият нисбат ба Ватан баланд мешавад.
Аз ин рӯ, метавон гуфт, ки ваҳдати миллӣ кафили асосии сулҳи пойдор мебошад.
Худшиносии миллӣ яке аз унсурҳои асосии ваҳдат мебошад. Миллате, ки худро мешиносад, таърихи худро мешиносад ва арзишҳои худро қадр менамояд, метавонад муттаҳид бошад.
Худшиносии миллӣ дар чунин омилҳо ифода меёбад:
эҳтиром ба таърих ва мероси ниёгон;
ифтихор аз фарҳанг ва забони модарӣ;
масъулият барои ояндаи миллат;
ваҳдати миллӣ бе худшиносӣ устувор буда наметавонад. Зеро танҳо дар асоси дарки умумии “мо кистем” ҳамбастагӣ ба вуҷуд меояд.
Рушди иқтисодӣ низ бевосита ба сатҳи ваҳдати миллӣ вобаста аст. Дар муҳити субот ва эътимод, сармоягузорӣ, фаъолияти соҳибкорӣ ва истеҳсолот рушд мекунанд.
Дар ҷомеаи муттаҳид:
муҳити мусоиди сармоягузорӣ фароҳам меояд;
ҳамкории иқтисодӣ байни гурӯҳҳо тақвият меёбад;
захираҳо самаранок истифода мешаванд;
сатҳи камбизоатӣ коҳиш меёбад.
Баръакс, дар ҷомеае, ки ихтилофҳо зиёданд, иқтисод суст рушд мекунад. Аз ин рӯ, ваҳдати миллӣ ҳамчун омили муҳими иқтисодӣ низ баромад мекунад.
Ҷавонон ояндаи ҳар як миллат мебошанд. Нақши онҳо дар ҳифз ва таҳкими ваҳдати миллӣ бисёр муҳим аст. Агар насли ҷавон бо арзишҳои миллӣ тарбия ёбад, ваҳдат дар ҷомеа устувор мегардад.
Барои ин:
тарбияи ватандӯстӣ бояд тақвият дода шавад;
ҷавонон бояд ба арзишҳои миллӣ ҷалб карда шаванд;
имкониятҳои рушди шахсӣ ва касбӣ барои онҳо фароҳам оварда шаванд.
Ҷавононе, ки дорои худшиносии миллӣ ва ҳисси масъулият мебошанд, метавонанд ҷомеаро ба сӯи рушд роҳнамоӣ кунанд.
Фарҳанги сиёсӣ низ ба сатҳи ваҳдати миллӣ таъсири калон мерасонад. Агар ҷомеа фарҳанги муколама, таҳаммулпазирӣ ва эҳтиром ба ақидаҳои гуногун рушд ёбад, ваҳдат устувор мегардад.
Фарҳанги сиёсӣ чунин унсурҳоро дар бар мегирад:
эҳтиром ба қонун;
иштироки фаъол дар ҳаёти сиёсӣ;
қобилияти шунидани андешаҳои дигарон;
ҳалли мусолиматомези баҳсҳо
Ин омилҳо барои ташаккули ҷомеаи демократӣ ва муттаҳид замина фароҳам меоранд.
Ваҳдати миллӣ яке аз арзишҳои бунёдӣ ва сарнавиштсози ҳар як миллат мебошад. Он ҳамчун омили асосии субот, рушди иқтисодӣ, пешрафти иҷтимоӣ ва ҳифзи фарҳанг баромад мекунад. Дар ҷаҳони муосир, ки пур аз тағйирот ва чолишҳост, аҳамияти ваҳдат боз ҳам бештар мегардад. Мустаҳкам намудани ваҳдати миллӣ вазифаи на танҳо ваҳдат, балки ҳар як шаҳрванд мебошад. Танҳо дар асоси ҳамбастагӣ, эҳтироми арзишҳои миллӣ ва масъулияти умумӣ метавон ҷомеаи пешрафта ва давлатдории устувор бунёд намуд
Шаропова Мартаба
омӯзгори Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон