РӮЗИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН – РАМЗИ САРҶАМЪӢ, ДАВЛАТДОРӢ ВА ХУДШИНОСИИ МИЛЛӢ

Ҳамасола 16-уми ноябр дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон таҷлил карда мешавад. Ин сана дар таърихи давлатдории навини тоҷикон мавқеи хос дошта, ба рӯйдодҳои муҳими солҳои аввали соҳибистиқлолии кишвар алоқаманд мебошад.

Рӯзи Президент яке аз санаҳои муҳими тақвими миллии Тоҷикистон буда, барои арҷгузорӣ ба ниҳоди президентӣ, омӯзиши таърихи давлатдории миллӣ, таҳкими худшиносии шаҳрвандӣ ва эҳтиром ба Конститутсия ва истиқлолияти давлатӣ аҳамияти муҳим дорад.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун сарвари давлат дар низоми конститутсионии кишвар мақоми махсус дошта, тибқи Конститутсия кафили истиқлолияти миллӣ, ягонагӣ ва тамомияти арзии давлат мебошад.

16-уми ноябри соли 1994 яке аз рӯйдодҳои муҳим дар таърихи сиёсии Тоҷикистон ба амал омад. Дар ҳамин рӯз Эмомалӣ Раҳмон дар ҷаласаи тантанавии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон бори аввал ҳамчун Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон савганд ёд намуданд.

Ин сана бо оғози фаъолияти ниҳоди президентӣ дар марҳилаи нави давлатдории соҳибистиқлол робитаи таърихӣ дорад.

Баъдан, бо мақсади гиромидошти ин сана ва таъкид намудани аҳамияти мақоми президентӣ дар низоми давлатдорӣ, 16 ноябр ҳамчун Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар гардид.

Ин рӯз имконият фароҳам меорад, ки аҳамияти ниҳоди президентӣ дар таҳкими сохти конститутсионӣ, таъмини суботи сиёсӣ ва рушди давлатдорӣ мавриди баррасӣ қарор гирад.

Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон пеш аз ҳама бо масъалаҳои таърихи давлатдорӣ, ташаккули низоми конститутсионӣ ва фаъолияти ниҳодҳои давлатӣ алоқаманд мебошад.

Дар солҳои аввали ба даст овардани истиқлолият Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мушкилоти мураккаби сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид. Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 16 ноябри соли 1992 дар Қасри Арбоби шаҳри Хуҷанд баргузор гардид, дар раванди ташаккули сохтори минбаъдаи давлатдорӣ рӯйдоди муҳим ба ҳисоб меравад. Дар ин иҷлосия муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Раиси Шӯрои Олӣ интихоб гардиданд.

Соли 1994 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардида, заминаҳои ҳуқуқии низоми нави идоракунии давлатӣ муайян карда шуданд. 16 ноябри соли 1994 муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бори нахуст ҳамчун Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон савганд ёд карданд.

Соли 2016 бо ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид» 16-уми ноябр расман ҳамчун Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар гардид.

Ниҳоди президентӣ дар низоми идоракунии давлатии Тоҷикистон тибқи Конститутсия вазифаҳои муайян ва ваколатҳои конститутсионӣ дорад.

Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии давлатро муайян намуда, кишварро дар муносибатҳои байналмилалӣ намояндагӣ мекунад. Ҳамзамон, масъалаҳои таъмини амнияти миллӣ, ҳифзи истиқлолияти давлатӣ, ягонагии кишвар ва риояи Конститутсия аз вазифаҳои муҳими ин мақом мебошанд.

Омӯзиши фаъолияти ниҳоди президентӣ имкон медиҳад, ки донишҷӯён ва шаҳрвандон бо сохтори ҳокимияти давлатӣ, принсипҳои идоракунии конститутсионӣ ва масъулияти мақомоти давлатӣ бештар шинос шаванд.

Яке аз масъалаҳои муҳими таърихи навини Тоҷикистон расидан ба сулҳу ризоияти миллӣ мебошад. Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ, ки санаи 27-уми июни соли 1997 ба имзо расид, барои қатъи ҷанги шаҳрвандӣ ва оғози марҳилаи нави ҳаёти ҷомеа замина гузошт.

Пас аз ин рӯйдод масъалаҳои барқарорсозии иқтисодиёт, инфрасохтор, фаъолияти муассисаҳои давлатӣ, рушди маориф ва тандурустӣ ба рӯзномаи сиёсати давлатӣ ворид гардиданд.

Имрӯз, таҷрибаи сулҳи тоҷикон ҳамчун мавзуи муҳими омӯзиши таърихӣ ва сиёсӣ мавриди таваҷҷуҳи муҳаққиқони дохилӣ ва байналмилалӣ қарор дорад. Он аҳамияти муколама, гуфтушунид ва созишро дар ҳалли низоъҳои дохилӣ нишон медиҳад.

Дар даврони истиқлолият Тоҷикистон дар соҳаҳои гуногуни иқтисодию иҷтимоӣ лоиҳаҳои муҳими давлатӣ ва инфрасохториро амалӣ намуд.

Аз ҷумла, дар самтҳои зерин корҳои назаррас анҷом дода шуданд:

  1. Соҳаи энергетика: сохтмон ва таҷдиди неругоҳҳои барқи обӣ, аз ҷумла НБО-и «Роғун».
  2. Соҳаи нақлиёт: сохтмони роҳҳои автомобилгард, нақбҳо ва пулҳо барои беҳтар намудани робитаи байни минтақаҳои кишвар.
  3. Соҳаи саноат: рушди корхонаҳои истеҳсолӣ ва коркарди ашёи хоми ватанӣ.
  4. Соҳаи кишоварзӣ: рушди истеҳсолоти маҳсулоти кишоварзӣ ва таъмини амнияти озуқаворӣ.
  5. Соҳаи маориф: сохтмони муассисаҳои таълимӣ, омода намудани кадрҳои баландихтисос ва рушди илму технология.

Дар ин раванд нақлиёт ва логистика ҳамчун соҳаҳои муҳими иқтисоди миллӣ барои рушди савдои дохилию хориҷӣ, беҳтар намудани хизматрасонии нақлиётӣ ва таҳкими робитаҳои минтақавӣ аҳамияти махсус доранд.

Ҷумҳурии Тоҷикистон дар муносибатҳои байналмилалӣ сиёсати хориҷии худро дар асоси манфиатҳои миллӣ ва принсипҳои эътирофшудаи ҳуқуқи байналмилалӣ амалӣ менамояд.

Яке аз самтҳои муҳими ташаббусҳои байналмилалии кишвар масъалаҳои обу иқлим мебошад. Ҷумҳурии Тоҷикистон зери сарварии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар доираи Созмони Милали Муттаҳид як қатор ташаббусҳоро оид ба ҳифзи захираҳои об, истифодаи оқилонаи онҳо ва ҳалли мушкилоти экологӣ ва таҳкими сулҳ пешниҳод кардааст.

Ин масъалаҳо барои кишварҳои минтақаи Осиёи Марказӣ ва ҷомеаи ҷаҳонӣ аҳамияти махсус дошта, ҳамкории давлатҳоро дар самти идоракунии захираҳои об тақозо мекунад.

Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон инчунин имконияти хубест барои ҷалби таваҷҷуҳи ҷавонон ба таърихи давлатдорӣ, арзишҳои миллӣ ва масъулияти шаҳрвандӣ.

Ҷавонон бояд бо омӯзиши илм, азхуд намудани технологияҳои муосир, баланд бардоштани сатҳи касбият ва иштирок дар корҳои созандагӣ дар рушди мамлакат саҳм гузоранд.

Дар шароити ҷаҳонишавӣ ва пешрафти босуръати технологияҳо зарур аст, ки насли наврасу ҷавон дорои тафаккури мустақил, ҷаҳонбинии васеъ, донишҳои муосир ва ҳисси баланди масъулият бошад.

Муассисаҳои таҳсилоти олӣ ва миёнаи касбӣ дар ин раванд вазифаи муҳим доранд. Тарбияи мутахассисони соҳибкасб барои рушди иқтисодиёт, саноат, энергетика, нақлиёт, кишоварзӣ ва дигар соҳаҳои кишвар заминаи асосӣ мебошад.

Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки ҳамасола 16 ноябр таҷлил мегардад, яке аз санаҳои муҳими таърихи давлатдории муосири тоҷикон мебошад. Ин рӯз, бо рӯйдодҳои муҳими солҳои аввали истиқлолият, ташаккули низоми конститутсионӣ ва оғози фаъолияти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон алоқаманд аст.

Таҷлили ин сана бояд барои омӯзиши таърихи навини кишвар, таҳлили фаъолияти ниҳодҳои давлатӣ, эҳтиром ба Конститутсия ва дарки масъулияти шаҳрвандӣ мусоидат намояд.

Ҳифзи истиқлолияти давлатӣ, таҳкими ваҳдати миллӣ, рушди иқтисодиёт, баланд бардоштани сатҳи илму маориф ва тарбияи ҷавонони донишманд вазифаи муҳимми тамоми ҷомеа мебошад.

Бигзор сулҳу субот, ваҳдати миллӣ, истиқлолияти давлатӣ ва пешрафти Тоҷикистони азиз ҳамеша пойдор бошад!

Бобоев Р.

мудири кафедра

Адабиёти истифодашуда

  1. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон. Душанбе, 1994 (бо тағйиру иловаҳо).
  2. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи рӯзҳои ид».
  3. Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон. 27 июни соли
  4. Маркази миллии қонунгузорӣ – Заминаҳои ташкилӣ-ҳуқуқии баргузории Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
  5. Вазорати корҳои хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон – Рӯзи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон.
  6. Маркази миллии тестӣ – Мавод оид ба таърихи Иҷлосияи XVI ва Рӯзи Президент.