(ба муносибати 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон)
Истиқлолияти давлатӣ барои ҳар як миллат арзиши олӣ ва заминаи асосии муайян намудани роҳи мустақили рушди сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангӣ мебошад. Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон соҳибистиқлолӣ имконият фароҳам овард, ки низоми давлатдорӣ таҳким ёфта, самтҳои рушди иқтисоди миллӣ мустақилона муайян карда шаванд.
35-соли истиқлолияти давлатӣ барои Тоҷикистон марҳилаи муҳими давлатсозӣ, таҳкими пояҳои иқтисодӣ ва фароҳамсозии шароити мусоид барои фаъолияти созандаи ҷомеа ба ҳисоб меравад. Дар ин давра рушди иқтисодӣ, соҳибкорӣ, истеҳсолоти ватанӣ, сармоягузорӣ ва ташкили ҷойҳои нави корӣ ба самтҳои муҳими сиёсати иҷтимоию иқтисодӣ табдил ёфтанд. Дар таҳлилҳои бахшида ба 35-солагии Истиқлолият низ нақши сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва сиёсати иқтисодӣ дар таъмини рушди устувори кишвар таъкид мешавад.
Соҳибкорӣ ҳамчун неруи пешбарандаи иқтисод
Аз нуқтаи назари илмӣ соҳибкорӣ яке аз унсурҳои муҳими низоми иқтисоди бозорӣ буда, дар ташаккули рақобат, истифодаи самараноки захираҳо, ҷорӣ намудани технологияҳои нав ва таъсиси ҷойҳои корӣ нақши муҳим дорад.
Дар шароити соҳибистиқлолӣ рушди соҳибкории миллӣ аҳамияти бештар пайдо мекунад, зеро соҳибкори ватанӣ на танҳо фаъолияти иқтисодии шахсии худро ба роҳ мемонад, балки метавонад дар рушди истеҳсолоти дохилӣ, афзоиши даромади аҳолӣ ва таҳкими иқтидори иқтисодии мамлакат саҳм гузорад.
Хусусан, рушди соҳибкории хурду миёна барои иқтисоди миллӣ аҳамияти калон дорад. Корхонаҳои хурд ва миёна метавонанд ба талаботи бозор зуд мутобиқ шуда, дар соҳаҳои истеҳсолот, кишоварзӣ, хизматрасонӣ, савдо, технологияҳои иттилоотӣ, сайёҳӣ ва дигар самтҳо имкониятҳои нави иқтисодӣ ба вуҷуд оваранд.
Истиқлолият ва муҳити мусоиди соҳибкорӣ
Яке аз нишондиҳандаҳои муҳими рушди иқтисодӣ ташаккули муҳити мусоид барои фаъолияти соҳибкорӣ мебошад. Муҳити устувори иқтисодӣ, қонунгузории мукаммал, дастрасӣ ба сармоя, рушди инфрасохтор ва истифодаи технологияҳои муосир барои фаъолияти самараноки соҳибкорон замина фароҳам меоранд.
Дар ин раванд татбиқи ташаббусҳои соҳибкорӣ ва ҷалби сармоя ба соҳаҳои истеҳсолӣ аҳамияти махсус дорад. Махсусан, рушди корхонаҳои истеҳсолӣ метавонад ба зиёд шудани ҳаҷми маҳсулоти ватанӣ, коҳиши вобастагӣ аз воридот ва афзоиши рақобатпазирии иқтисоди миллӣ мусоидат намояд.
Имрӯз, соҳибкорӣ бояд на танҳо ҳамчун воситаи ба даст овардани даромад, балки ҳамчун масъулияти иҷтимоӣ ва саҳмгузорӣ дар рушди ҷомеа арзёбӣ карда шавад. Соҳибкори масъул ҷойҳои нави корӣ таъсис медиҳад, ба рушди маҳал мусоидат мекунад, маҳсулоти босифат истеҳсол менамояд ва дар пешрафти иқтисоди миллӣ саҳм мегузорад.
Ҷавонон — неруи нави соҳибкорӣ
Яке аз масъалаҳои муҳим рушди соҳибкории ҷавонон мебошад. Ҷавонони дорои дониш, малака ва ҷаҳонбинии муосир метавонанд дар рушди соҳибкории инноватсионӣ нақши назаррас дошта бошанд.
Пайвастани илм, маориф ва соҳибкорӣ метавонад барои ташаккули иқтисоди ба дониш асосёфта замина гузорад. Донишгоҳҳо ва муассисаҳои илмӣ метавонанд на танҳо мутахассис омода намоянд, балки барои таҳияи идеяҳои нав, стартапҳо, технологияҳои муосир ва татбиқи натиҷаҳои таҳқиқоти илмӣ дар истеҳсолот муҳити мусоид фароҳам созанд.
Аз ин лиҳоз, рушди ҳамкории «илм — маориф — соҳибкорӣ — истеҳсолот» яке аз самтҳои перспективии рушди иқтисоди миллӣ ба ҳисоб меравад.
Соҳибкорӣ ва иқтисоди сабз
Дар шароити тағйирёбии иқлим ва афзоиши талабот ба технологияҳои каммасраф рушди соҳибкории сабз низ аҳамияти бештар пайдо мекунад. Истифодаи манбаъҳои барқароршавандаи энергия, технологияҳои сарфакунандаи неру, коркарди партовҳо ва истеҳсоли маҳсулоти аз ҷиҳати экологӣ безарар метавонанд самтҳои нави фаъолияти соҳибкориро ба вуҷуд оранд.
Тоҷикистон дорои захираҳои бузурги обӣ ва имкониятҳои рушди энергетикаи барқароршаванда мебошад. Аз ин рӯ, сармоягузорӣ ба технологияҳои сабз метавонад ҳам барои ҳифзи муҳити зист ва ҳам барои ташкили фаъолияти нави иқтисодӣ мусоидат намояд.
Таҳлили роҳи тайкардаи Тоҷикистон дар даврони соҳибистиқлолӣ нишон медиҳад, ки Истиқлолияти давлатӣ барои ташаккули заминаҳои рушди мустақили иқтисодӣ ва фаъолияти созандаи ҷомеа аҳамияти бузург дорад.
Дар марҳилаи нави рушди мамлакат зарур аст, ки соҳибкорӣ ба истеҳсолоти рақобатпазир, технологияҳои нав, иқтисоди рақамӣ, иқтисоди сабз ва истифодаи самараноки захираҳои миллӣ бештар такя намояд.давлатӣ
35-солагии Истиқлолияти давлатӣ моро водор месозад, ки на танҳо дастовардҳои солҳои гузашта, балки вазифаҳои ояндаро низ арзёбӣ намоем. Ояндаи иқтисоди миллӣ аз дониш, меҳнати босифат, ташаббускорӣ, навоварӣ ва масъулияти шаҳрвандии ҳар як узви ҷомеа вобастагии зиёд дорад.
Истиқлолият имконияти мустақилона интихоб намудани роҳи рушдро фароҳам овард; вазифаи мо бошад, бо илму дониш, меҳнати созанда ва ташаббусҳои соҳибкорӣ таҳкими ин дастовард ва бунёди ояндаи боз ҳам устувори Тоҷикистони соҳибистиқлол мебошад.
Розиқов АБДУСАМАД
сардори шуъбаи аспирантура ва магистратураи Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон