“Истиқлолият – ин шарафу номуси ватандорӣ, ифтихор аз давлату миллати хеш ва талошу заҳмати бардавоми ҳар як фарди бедордили ҷомеа баҳри худшиносӣ, маърифат ва фарҳанги волост. Истиқлолият – ин хонаи обод, рӯи сурх, сари баланд, зиндагии осоиштаи шахсӣ ва соҳибдавлату соҳибватан аст”.
Эмомалӣ Раҳмон
Воқеан ҳам истиқлолияти давлатӣ яке аз арзишҳои олӣ ва дастоварди бузургтарини халқи тоҷик ба ҳисоб меравад. Ба даст овардани истиқлолият барои Тоҷикистон на танҳо оғози давраи нав, балки марҳилаи муҳими эҳёи давлатдорӣ, фарҳанг ва худшиносии миллӣ гардид. Рӯзи 9-уми сентябри соли 1991 Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун давлати мустақил дар харитаи сиёсии ҷаҳон пайдо шуд. Ин рӯйдоди таърихӣ бо номи Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон маълум буда, оғози марҳилаи нави рушди давлатдории миллӣ ба шумор меравад. Солҳои аввали истиқлолият барои Тоҷикистон давраи бисёр ҳассос ва пуртазод буданд. Кишвар бо мушкилоти зиёди сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид. Норасоии таҷрибаи идоракунии давлатӣ, ихтилофоти дохилӣ ва таъсири омилҳои беруна боис шуданд, ки вазъият ноором гардад. Ин ҳолат ба сар задани ҷанги шаҳрвандӣ оварда расонд, ки солҳои 1992 – 1997 идома ёфт. Дар чунин шароити душвор, масъалаи ҳифзи давлатдорӣ ва барқарор намудани сулҳ ба вазифаи аввалиндараҷа табдил ёфт. Бо талошҳои роҳбарияти кишвар, бахусус Пешвои миллат – Эмомалӣ Раҳмон – музокироти сулҳ оғоз гардида, дар натиҷа ба имзои Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон оварда расонд. Ин санади муҳими таърихӣ ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима бахшида, заминаи сулҳ ва суботи сиёсиро фароҳам овард. Баъд аз барқарор шудани сулҳ, Тоҷикистон ба марҳилаи нави рушди худ барқарорсозии иқтисодиёт ва таҳкими асосҳои давлатдорӣ ворид гардид. Дар тӯли 35 соли истиқлолият, Тоҷикистон дар самтҳои гуногун ба дастовардҳои назаррас ноил гардид. Аз ҷумла, рушди инфрасохтор, сохтмони роҳҳо, неругоҳҳои барқӣ, мактабҳо ва беморхонаҳо ба беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолӣ мусоидат намуд. Ҳамчунин, соҳаҳои маориф ва илм рушд ёфта, имкониятҳои таҳсил барои ҷавонон бештар гардиданд. Яке аз дастовардҳои муҳими даврони истиқлолият таҳкими ваҳдати миллӣ мебошад. Ваҳдат ҳамчун омили асосии суботи сиёсӣ ва пешрафти иқтисодӣ хизмат мекунад. Мардуми Тоҷикистон бо ҳисси ватандӯстӣ ва худшиносӣ барои ободии Ватан саҳм мегузоранд. Дар баробари дастовардҳо, ҳанӯз ҳам масъалаҳо ва вазифаҳои ҳалталаб вуҷуд доранд. Аз ҷумла, рушди устувори иқтисодӣ, таъсиси ҷойҳои корӣ, ҳифзи муҳити зист ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум аз ҷумлаи ҳадафҳои муҳими давлат ба ҳисоб мераванд. Дар ин давра, қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва таъсиси сохторҳои давлатӣ аҳамияти муҳим доштанд. Низоми идоракунии давлатӣ тадриҷан мукаммал гардида, пояҳои ҳуқуқии давлатдорӣ устувор шуданд. Ислоҳоти сиёсӣ ва иқтисодӣ ба роҳ монда шуда, барои рушди бахшҳои гуногуни иқтисодиёт шароит фароҳам оварда шуд. Дар ин марҳила, бунёди инфрасохтор, аз ҷумла роҳҳо, неругоҳҳо ва муассисаҳои иҷтимоӣ оғоз ёфт. Ҳамзамон, барқарорсозии зиндагии осоишта ва муттаҳидсозии ҷомеа аз дастовардҳои муҳими ин давра ба ҳисоб меравад. Дар ин марҳила Тоҷикистон ба сӯи рушди устувор қадам гузошт. Барномаҳои стратегии давлатӣ барои рушди иқтисодиёт қабул гардида, соҳаҳои саноат, энергетика ва кишоварзӣ рушд ёфтанд. Яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ таъмини истиқлолияти энергетикӣ буд, ки бо сохтмони неругоҳҳои барқи обӣ амалӣ гардид. Ҳамзамон, соҳаи маориф ва илм низ рушд ёфта, шароити таҳсил барои ҷавонон беҳтар гардид. Бунёди мактабҳо, донишгоҳҳо ва марказҳои илмӣ ба баланд бардоштани сатҳи маърифатнокии ҷомеа мусоидат намуд. Дар ин давра, таваҷҷуҳ ба рушди фарҳанг ва эҳёи арзишҳои миллӣ низ зиёд гардид. Дар солҳои охир Тоҷикистон ба марҳилаи нави рушди худ ворид шудааст, ки бо муосиргардонии иқтисодиёт ва таҳкими мавқеи байналмилалӣ тавсиф мешавад. Сиёсати хориҷии кишвар ба таҳкими муносибатҳои дӯстона ва ҳамкориҳои судманд бо давлатҳои ҷаҳон равона гардидааст. Имрӯз Тоҷикистон ҳамчун давлати сулҳпарвар ва ташаббускор дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ, аз ҷумла масъалаҳои об ва иқлим, шинохта мешавад. Пешниҳодҳои байналмилалии кишвар дар сатҳи созмонҳои ҷаҳонӣ пазируфта шуда, нуфузи Тоҷикистонро дар арсаи байналмилалӣ баланд бардоштанд. Дар баробари ин, татбиқи технологияҳои муосир, рушди иқтисоди рақамӣ ва дастгирии соҳибкорӣ аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ ба ҳисоб мераванд. Ин тадбирҳо барои таъмини рушди устувор ва беҳтар намудани сатҳи зиндагии аҳолӣ мусоидат мекунанд. Яке аз омилҳои муҳими ташаккули давлатдории навин ва рушди устувори Тоҷикистон ваҳдати миллӣ мебошад. Ваҳдат ҳамчун пояи асосии суботи сиёсӣ ва иҷтимоӣ хизмат намуда, барои пешрафти кишвар замина фароҳам меорад. Имрӯз таҷлили Рӯзи ваҳдати миллӣ ҳамчун рамзи сулҳ ва иттиҳоди мардум баргузор мегардад. Ваҳдати миллӣ на танҳо як мафҳуми сиёсӣ, балки арзиши маънавиест, ки ҳамаи қишрҳои ҷомеаро муттаҳид месозад. Маҳз бо шарофати ваҳдат Тоҷикистон тавонист аз марҳилаҳои душвори таърихӣ гузашта, ба рушди устувор ноил гардад. Истиқлолияти давлатӣ барои Тоҷикистон имконияти таърихӣ фароҳам овард, ки давлатдории худро эҳё намуда, ба сӯи рушди устувор қадам гузорад. Марҳилаҳои гуногуни ташаккули давлатдории навин нишон медиҳанд, ки бо вуҷуди мушкилоти зиёд, Тоҷикистон тавонист роҳи пешрафтро интихоб намояд. Нақши роҳбарияти кишвар, бахусус Пешвои миллат, дар ин раванд ниҳоят бузург мебошад. Маҳз бо сиёсати хирадмандона ва талошҳои пайваста, сулҳу субот таъмин гардида, заминаи рушди минбаъдаи кишвар гузошта шуд. Имрӯз вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон аз он иборат аст, ки истиқлолиятро ҳифз намуда, барои пешрафти давлат саҳми худро гузорад. Зеро ояндаи дурахшони кишвар аз масъулиятшиносӣ, дониш ва меҳнати содиқонаи ҳар як фарди ҷомеа вобаста мебошад. Истиқлолият неъмати бебаҳо буда, ҳифзи он вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди кишвар аст. Танҳо бо иттиҳоду ҳамбастагӣ метавон давлатдории навини Тоҷикистонро боз ҳам таҳким бахшид ва онро ба сатҳи баландтар бардошт.
Истиқлолияти давлатӣ бузургтарин дастоварди таърихии миллати тоҷик буда, пойдевори асосии ҳастии давлат, амният ва пешрафти ҷомеаро ташкил медиҳад. Ин неъмати муқаддас на танҳо озодии сиёсӣ, балки масъулияти ҳар як фарди ватандӯстро барои ҳифзи сулҳу ваҳдат, рушди иқтисодиву фарҳангӣ ва гузоштани саҳм дар ободии фардои кишвар тақозо мекунад.
Ҷалолова ЗӮҲРО номзади илмҳои педагогӣ, дотсент,
мудири кафедраи забони давлатӣ ва забонҳои хориҷии Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон