Дар ҷаҳони муосир ифротгароӣ ба яке аз мушкилоти ҷиддии ҷомеаи ҷаҳонӣ табдил ёфтааст. Ин падида метавонад ба суботи сиёсӣ, амнияти миллӣ, рушди иқтисодӣ ва ваҳдати иҷтимоӣ таъсири манфӣ расонад. Ифротгароӣ боиси паҳн гардидани ақидаҳои тундравона, таҳаммулнопазирӣ ва баъзан ба амалҳои зӯроварона мегардад.
Аз ин рӯ, мубориза бар зидди он танҳо вазифаи мақомоти давлатӣ набуда, балки масъулияти ҳар як шаҳрванди ҷомеа мебошад. Муқовимат бар зидди ифротгароӣ амали дастаҷамъона буда, ҳамкории давлат, ҷомеаи шаҳрвандӣ, муассисаҳои таълимӣ, оила ва воситаҳои ахбори оммаро тақозо мекунад.
Ифротгароӣ маҷмуи ақидаҳо ва амалҳоест, ки ба рад намудани арзишҳои умумии инсонӣ, қонунҳои амалкунанда ва меъёрҳои ҳамзистии осоишта нигаронида шудаанд. Шахсони ифротгаро одатан кӯшиш мекунанд, ки тавассути таблиғи ақидаҳои тундравона, барангехтани адоват ва ташвиқи зӯроварӣ ба мақсадҳои худ ноил гарданд.
Сабабҳои пайдоиши ифротгароӣ гуногунанд. Дар байни онҳо метавон сатҳи пасти маърифат, бекорӣ, мушкилоти иҷтимоӣ, таъсири манфии гурӯҳҳои тундрав, истифодаи нодурусти шабакаҳои иҷтимоӣ ва набудани ҷаҳонбинии устуворро ном бурд. Баъзан ҷавонон аз сабаби надоштани маълумоти кофӣ ва таҷрибаи зиндагӣ ба доми таблиғоти ифротгароён меафтанд.
Ифротгароӣ на танҳо ба амнияти давлат, балки ба ояндаи ҷавонон ва рушди ҷомеа низ хатари ҷиддӣ эҷод мекунад. Аз ин рӯ, пешгирӣ ва муқовимат бар зидди он бояд яке аз самтҳои муҳими фаъолияти ҷомеа бошад.
Давлат дар мубориза бар зидди ифротгароӣ нақши асосӣ дорад. Қабули қонунҳо, таҳияи барномаҳои давлатӣ, таъмини амният ва назорати фаъолияти гурӯҳҳои ғайриқонунӣ аз ҷумлаи тадбирҳое мебошанд, ки барои пешгирии ин падида амалӣ мегарданд.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои мубориза бар зидди ифротгароӣ ва терроризм заминаи ҳуқуқии мустаҳкам фароҳам оварда шудааст. Мақомоти давлатӣ пайваста барои баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқии шаҳрвандон, таҳкими амният ва пешгирии шомилшавии ҷавонон ба гурӯҳҳои тундрав чораҳо меандешанд.
Бо вуҷуди ин, танҳо тадбирҳои давлатӣ барои решакан намудани ифротгароӣ кофӣ нестанд. Барои ноил шудан ба натиҷаҳои устувор иштироки фаъоли тамоми қишрҳои ҷомеа зарур мебошад.
Оила аввалин мактаби тарбия мебошад. Маҳз дар муҳити оила шахсият ташаккул меёбад ва арзишҳои ахлоқию маънавӣ дар зеҳни фарзанд ҷой мегиранд. Агар падару модар ба тарбияи дурусти фарзандон диққати ҷиддӣ диҳанд, эҳтимоли таъсирпазирии онҳо аз ақидаҳои ифротӣ хеле кам мегардад.
Муҳаббат, эҳтиром, муоширати солим ва назорати оқилонаи волидон ба фарзандон имкон медиҳад, ки ҷаҳонбинии дуруст пайдо намоянд. Падару модарон бояд ба доираи дӯстони фарзандон, фаъолияти онҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ ва манбаъҳои иттилоотие, ки истифода мекунанд, таваҷҷуҳи махсус зоҳир намоянд.
Ҳамчунин, омӯзонидани арзишҳои миллӣ, фарҳанги таҳаммулпазирӣ ва эҳтиром ба андешаҳои дигарон метавонад ҷавононро аз таъсири ғояҳои ифротӣ ҳифз кунад.
Мактабҳо, коллеҷҳо ва донишгоҳу донишкадаҳо дар пешгирии ифротгароӣ вазифаи хеле муҳим доранд. Муассисаҳои таълимӣ на танҳо дониш медиҳанд, балки ҷаҳонбинӣ ва мавқеи шаҳрвандии ҷавононро ташаккул медиҳанд.
Омӯзгорон бояд дар баробари таълими фаннӣ ба тарбияи ватандӯстӣ, эҳтироми қонун, фарҳанги ҳуқуқӣ ва таҳаммулпазирӣ диққати ҷиддӣ диҳанд. Баргузории вохӯриҳо, мизҳои мудаввар, семинарҳо ва чорабиниҳои маърифатӣ оид ба хатари ифротгароӣ метавонад сатҳи огоҳии хонандагон ва донишҷӯёнро баланд бардорад.
Ҷавононе, ки дорои дониш, тафаккури интиқодӣ ва ҷаҳонбинии васеъ мебошанд, камтар ба таъсири таблиғоти гурӯҳҳои ифротӣ гирифтор мешаванд.
Ҷомеаи шаҳрвандӣ, созмонҳои ҷамъиятӣ ва воситаҳои ахбори омма низ дар мубориза бар зидди ифротгароӣ саҳми назаррас доранд. Тавассути корҳои фаҳмондадиҳӣ, тарғиби арзишҳои инсонӣ ва баланд бардоштани маърифати шаҳрвандон онҳо метавонанд ба пешгирии паҳншавии ғояҳои тундрав мусоидат намоянд.
Имрӯз шабакаҳои иҷтимоӣ ба яке аз воситаҳои асосии паҳн намудани иттилоот табдил ёфтаанд. Мутаассифона, баъзе гурӯҳҳои ифротӣ низ аз ин имконият истифода мебаранд. Аз ин рӯ, зарур аст, ки шаҳрвандон, бахусус ҷавонон, малакаи таҳлили иттилоот ва фарқ кардани маълумоти воқеиро аз таблиғоти бардурӯғ омӯзанд.
Воситаҳои ахбори омма метавонанд тавассути омода намудани барномаҳо, мақолаҳо ва гузоришҳои таҳлилӣ аҳаммияти сулҳ, субот ва ҳамдигарфаҳмиро тарғиб намоянд.
Дар умум, ифротгароӣ хатари воқеӣ барои амният, субот ва рушди ҷомеа мебошад. Муқовимат бар зидди ин падида танҳо бо кӯшиши як ниҳод ё гурӯҳ имконнопазир аст. Давлат, оила, муассисаҳои таълимӣ, ҷомеаи шаҳрвандӣ, воситаҳои ахбори омма ва ҳар як шаҳрванди масъул бояд дар ин самт ҳамкорӣ намоянд.
Амали дастаҷамъона, баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ ва сиёсӣ, тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ ва таҳаммулпазирӣ, инчунин мубориза бо таблиғоти ғояҳои тундрав метавонад барои пешгирии ифротгароӣ заминаи устувор фароҳам оварад. Танҳо дар сурати муттаҳидӣ ва масъулияти муштарак мо метавонем ҷомеаи амн, пешрафта ва орому осоиштаро барои наслҳои оянда бунёд намоем.
Мартаба ШАРОПОВА
омӯзгори Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон