Маълум аст, ки ҷомеаи муосир дар замоне қарор дорад, ки илм, техника ва технология бо суръати баланд рушд менамояд. Пешрафти илму маърифат имконият медиҳад, ки инсон воқеаҳои табиат ва ҷомеаро бо далелу мантиқ дарк намояд. Бо вуҷуди ин, дар баъзе ҳолатҳо ҳанӯз ҳам хурофотпарастӣ дар байни қисми аҳолӣ ҷой дорад. Хурофотпарастӣ яке аз омилҳое мебошад, ки метавонад ба рушди маънавӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии ҷомеа таъсири манфӣ расонад. Аз ин лиҳоз, мубориза бар зидди хурофот ва дар ин замина тарғиби донишҳои илмӣ вазифаи муҳими ҳар як фарди ҷомеа мебошад.
Хурофотпарастӣ ин бовар кардан ба ақидаҳо, расму ойинҳо ва андешаҳое мебошад, ки асоси илмӣ ва мантиқӣ надоранд. Одамоне, ки ба хурофот бовар мекунанд, аксар вақт воқеаҳоро бо сабабҳои ғайриилмӣ шарҳ медиҳанд ва ба ҷои истифодаи дониш ва таҷриба ба пешгӯиҳо, фолбинӣ ва дигар эътиқодҳои беасос такя мекунанд. Чунин тарзи андеша метавонад инсонро аз роҳи дурусти ҳаёт дур созад.
Яке аз оқибатҳои асосии хурофотпарастӣ паст шудани сатҳи маърифат ва ҷаҳонбинии мардум мебошад. Вақте инсон ба ҷои омӯзиши илм ва дониш ба хурофот такя мекунад, қобилияти таҳлил ва хулосабарории ӯ коҳиш меёбад. Дар натиҷа, ӯ наметавонад мушкилоти зиндагиро бо роҳи дуруст ҳал намояд ва аз имкониятҳои мавҷуда самаранок истифода барад.
Хурофот инчунин метавонад ба иқтисодиёти оила ва ҷомеа зарари ҷиддӣ расонад. Баъзе одамон барои фолбинӣ, сеҳру ҷоду ё амалҳои беасос маблағҳои зиёд сарф мекунанд. Ин маблағҳо метавонистанд барои таҳсил, табобат, рушди тиҷорат ё беҳтар кардани шароити зиндагӣ истифода шаванд. Ҳамин тавр, хурофотпарастӣ боиси талафи маблағ ва вақт мегардад.
Аз ҷиҳати иҷтимоӣ низ хурофотпарастӣ метавонад байни одамон нофаҳмӣ ва ихтилофро ба вуҷуд оварад. Баъзан шахсони фиребгар аз содадилии мардум истифода бурда, худро соҳиби қудрати фавқулода нишон медиҳанд ва бо роҳи фиреб аз онҳо маблағ мегиранд. Ин амалҳо эътимоди байни шаҳрвандонро коҳиш дода, ба суботи ҷомеа таъсири манфӣ мерасонанд.
Ҷавонон ҳамчун неруи пешбарандаи ҷомеа бояд аз чунин ақидаҳои беасос дур бошанд. Онҳо бояд бештар китоб хонанд, илм омӯзанд, аз дастовардҳои технология истифода баранд ва ҷаҳонбинии илмии худро такмил диҳанд. Оила, муассисаҳои таълимӣ ва воситаҳои ахбори омма низ дар баланд бардоштани маърифати мардум ва пешгирии хурофотпарастӣ нақши муҳим доранд.
Дини мубини Ислом низ мардумро ба донишомӯзӣ, андешаи солим ва парҳез аз ҷаҳолат даъват мекунад. Бисёр амалҳое, ки бо номи дин анҷом дода мешаванд, вале асоси динӣ надоранд, дар асл хурофот мебошанд. Аз ин рӯ, фарқ гузоштан байни таълимоти ҳақиқии дин ва хурофот барои ҳар як шахс муҳим аст.
Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон низ барои баланд бардоштани маърифати ҳуқуқӣ, илмӣ ва фарҳангии шаҳрвандон тадбирҳои гуногун амалӣ мегарданд. Ҳадафи чунин чораҳо ташаккули ҷомеаи босавод, пешрафта ва озод аз хурофот мебошад. Ҳар қадар сатҳи дониш ва маърифати мардум баланд бошад, ҳамон қадар таъсири хурофот камтар хоҳад шуд.
Хурофотпарастӣ барои ҷомеа падидаи номатлуб буда, ба пешрафти илм, иқтисод, фарҳанг ва тафаккури солими инсон монеа эҷод мекунад. Барои аз байн бурдани он баланд бардоштани сатҳи маърифат, рушди ҷаҳонбинии илмӣ, тарбияи дурусти ҷавонон ва эҳтиром ба дониш аҳаммияти калон дорад. Танҳо ҷомеае, ки бар пояи илм, ақлу хирад ва маърифат бунёд шудааст, метавонад ба пешрафти устувор ноил гардад. Аз ин ҷиҳат, ҳар яки мо бояд бар зидди хурофот мубориза бурда, барои ташаккули ҷомеаи солим, босавод ва пешрафта саҳми арзандаи худро гузорем.
Насриддинов Шаҳбоз
сардори шуъбаи кор бо ҷавонон ба варзиши Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон