Дар шароити рушди босуръати илму техника ва саноат, тайёр намудани мутахассисони баландихтисоси соҳаи металлургия ва технологияҳои нав ба яке аз самтҳои муҳимтарини сиёсати иқтисодии ҳар як давлат табдил ёфтааст. Металлургия ҳамчун яке аз соҳаҳои асосии саноат дар истеҳсоли маҳсулоти металлӣ, рушди сохтмон, мошинсозӣ, энергетика ва дигар бахшҳои иқтисодиёт нақши муҳим мебозад. Дар баробари ин, технологияҳои нав имконият медиҳанд, ки истеҳсолот самаранок, рақобатпазир ва аз ҷиҳати экологӣ бехатар гардад.
Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки дорои захираҳои бойи маъданӣ мебошад, омода намудани мутахассисони соҳибкасб дар соҳаи металлургия аҳамияти махсус дорад. Пешрафти саноати миллӣ ва истифодаи самараноки сарватҳои зеризаминӣ аз дониш, малака ва маҳорати чунин мутахассисон вобаста мебошад.
Металлургия яке аз соҳаҳои асосии саноати вазнин мебошад. Дар ин соҳа маъданҳо коркард шуда, аз онҳо металлҳои гуногун истеҳсол мегарданд. Ин металлҳо барои сохтмони иншоот, истеҳсоли техника, таҷҳизоти тиббӣ, воситаҳои нақлиёт ва дигар маҳсулоти муҳим истифода мешаванд.
Дар Тоҷикистон захираҳои тилло, нуқра, сурма, сурб, руҳ ва дигар маъданҳои фоиданок мавҷуданд. Коркарди босамари ин захираҳо танҳо дар сурате имконпазир аст, ки кишвар бо муҳандисон, технологҳо ва дигар мутахассисони соҳибихтисос таъмин бошад.
Мутахассисони соҳаи металлургия на танҳо раванди истеҳсолро идора мекунанд, балки масъалаҳои баланд бардоштани сифати маҳсулот, сарфаи ашёи хом ва ҳифзи муҳити зистро низ ҳал менамоянд.
Дар асри XXI рушди технологияҳои рақамӣ ва навоварӣ тамоми соҳаҳои истеҳсолотро дигаргун сохтааст. Дар металлургия низ истифодаи технологияҳои нав ба коҳиши хароҷот, беҳтар шудани сифати маҳсулот ва баланд гардидани бехатарии меҳнат мусоидат мекунад.
Имрӯз, дар корхонаҳои пешрафтаи ҷаҳон аз роботҳо, системаҳои автоматиконӣ, зеҳни сунъӣ, моделсозии компютерӣ ва дастгоҳҳои муосир истифода мебаранд. Ин технологияҳо хатогиҳои инсонро кам карда, истеҳсолотро самараноктар мегардонанд.
Аз ин рӯ, донишҷӯёни соҳаи металлургия бояд на танҳо асосҳои фанниро омӯзанд, балки бо барномаҳои компютерӣ, технологияҳои рақамӣ ва таҷҳизоти муосири истеҳсолӣ низ шинос бошанд.
Омода намудани мутахассисони баландихтисос
Тайёр намудани мутахассисони варзида аз сифати таҳсил вобастагии калон дорад. Дар муассисаҳои таҳсилоти олӣ бояд барномаҳои таълимӣ мутобиқ ба талаботи бозори меҳнат ва пешрафти илм таҳия карда шаванд.
Дар ҷараёни таълим омӯзиши фанҳои математика, физика, химия, металлургияи умумӣ, илм дар бораи мавод, автоматикунонӣ, технологияҳои иттилоотӣ ва забонҳои хориҷӣ аҳамияти калон дорад. Дониши забонҳои хориҷӣ ба донишҷӯён имконият медиҳад, ки аз дастовардҳои илмии ҷаҳон истифода баранд ва бо мутахассисони дигар кишварҳо ҳамкорӣ намоянд.
Ғайр аз донишҳои назариявӣ, таҷрибаи амалӣ низ бисёр муҳим аст. Донишҷӯён бояд дар корхонаҳои саноатӣ таҷрибаомӯзӣ гузаранд, бо таҷҳизоти воқеӣ кор кунанд ва масъалаҳои истеҳсолиро мустақилона ҳал намоянд.
Ҳамкории муассисаҳои таълимӣ бо истеҳсолот
Яке аз роҳҳои беҳтар намудани сифати тайёр намудани кадрҳо рушди ҳамкории муассисаҳои таҳсилоти олӣ бо корхонаҳои истеҳсолӣ мебошад. Дар чунин ҳамкорӣ донишҷӯён таҷрибаи амалӣ мегиранд, омӯзгорон бо технологияҳои нав шинос мешаванд ва корхонаҳо метавонанд мутахассисони ҷавонро барои фаъолияти минбаъда интихоб намоянд.
Инчунин ҷалби мутахассисони ботаҷрибаи истеҳсолот ба раванди таълим, ташкили озмоишгоҳҳои замонавӣ, марказҳои инноватсионӣ ва татбиқи лоиҳаҳои илмӣ ба баланд гардидани сифати таҳсил мусоидат мекунад.
Ҷавонон нерӯи асосии пешбарандаи рушди илм ва саноат мебошанд. Омӯзиши ихтисосҳои техникӣ, аз ҷумла металлургия ва технологияҳои нав, барои ҷавонон имкониятҳои васеи касбӣ фароҳам меорад.
Мутахассиси муосир бояд эҷодкор, масъулиятшинос, ташаббускор ва омодаи омӯзиши пайваста бошад. Бо суръати тағйир ёфтани технологияҳо омӯзиши доимӣ ва такмили ихтисос ба талаботи асосии фаъолияти касбӣ табдил ёфтааст.
Ҷавононе, ки донишҳои амиқи назариявӣ ва таҷрибаи амалӣ доранд, метавонанд дар рушди саноати миллӣ, таъсиси корхонаҳои нав ва баланд бардоштани рақобатпазирии иқтисодиёти Тоҷикистон саҳми арзанда гузоранд.
Омода намудани мутахассисони варзидаи соҳаи металлургия ва технологияҳои нав яке аз шартҳои асосии рушди устувори иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Истифодаи самараноки сарватҳои зеризаминӣ, ҷорӣ намудани технологияҳои муосир ва баланд бардоштани рақобатпазирии маҳсулоти ватанӣ аз сатҳи дониш ва маҳорати мутахассисон вобастагӣ дорад.
Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон яке аз муассисаҳои бонуфузи таълимӣ дар кишвар мебошад, ки дар ин самт мутахассисонро омода месозад. Дар ин Донишкада асосан олимон ва собиқадори соҳаи саноат ба донишҷӯён таълим медиҳанд.
Ин нуктаро бояд таъкид сохт, ки барои расидан ба ҳадаф чоруми миллӣ -саноатикунонии босуръати кишвар зарур аст, ки муассисаҳои таълимӣ бо таҷҳизоти замонавӣ таъмин гарданд, ҳамкории онҳо бо корхонаҳои истеҳсолӣ густариш ёбад, таҳқиқоти илмӣ дастгирӣ карда шавад ва ҷавонон ба омӯзиши илмҳои техникӣ бештар ҷалб гарданд.
Дар омода намудани мутахассисони варзидаи соҳа ҳамкории корхонаҳои саноатӣ бо муассисаҳои таълимӣ хеле муҳим мебошад.
О. Зардуштмеҳр
омӯзгори Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон