Дар ҷаҳони муосир инсоният бо як қатор мушкилоти ҷиддӣ рӯ ба рӯ мебошад, ки яке аз хавфноктарин ва нигаронкунандаи онҳо терроризм ва ифротгароӣ мебошад. Ин зуҳурот на танҳо амнияти давлатҳоро халалдор месозанд, балки ба рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии ҷомеа низ таъсири манфии амиқ мерасонанд. Терроризм ва ифротгароӣ ҳамчун падидаҳои хатарнок ба субот, оромӣ ва ҳамзистии осоиштаи мардум таҳдид намуда, имконияти пешрафти давлатҳоро маҳдуд месозанд.
Таъкид намудан лозим аст, ки терроризм амалест, ки бо истифода аз зӯроварӣ, тарсондан ва куштори одамон барои расидан ба ҳадафҳои сиёсӣ, динӣ ё идеологӣ анҷом дода мешавад. Ифротгароӣ бошад, ба ақидаҳо ва рафторҳои тундравонае ишора мекунад, ки таҳаммулнопазирӣ ва рад кардани арзишҳои умумии инсонӣ, аз ҷумла сулҳ ва ҳамзистиро дар бар мегирад.
Ин ду падида ба ҳам зич алоқаманданд, зеро аксаран ифротгароӣ заминаи идеологиро барои амалҳои террористӣ фароҳам меорад. Бидуни мавҷудияти ақидаҳои ифротӣ, амалҳои террористӣ наметавонанд рушд ёбанд.
Сабабҳои пайдоиши терроризм ва ифротгароӣ гуногунанд ва метавонанд хусусияти иҷтимоӣ, иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангӣ дошта бошанд:
Нобаробарии иҷтимоӣ ва иқтисодӣ
Камбизоатӣ, бекорӣ ва нобаробарии иҷтимоӣ метавонанд ҷавононро ба гурӯҳҳои ифротӣ ҷалб намоянд. Шахсоне, ки худро дар ҷомеа бекас ҳис мекунанд, бештар ба таблиғоти тундравона майл пайдо мекунанд.
Сатҳи пасти маърифат ва саводнокӣ
Норасоии дониш ва маърифати динӣ ва дунявӣ боиси он мегардад, ки баъзе шахсон ба ақидаҳои ғалат бовар кунанд.
Таъсири таблиғоти ифротӣ дар интернет
Бо рушди технологияҳои иттилоотӣ, гурӯҳҳои ифротӣ аз шабакаҳои иҷтимоӣ барои паҳн кардани ғояҳои худ васеъ истифода мебаранд.
Муноқишаҳои сиёсӣ ва низоъҳои мусаллаҳона
Дар минтақаҳое, ки ҷанг ва нооромӣ вуҷуд дорад, замина барои пайдоиши терроризм бештар мегардад.
Сӯиистифода аз дин
Баъзе гурӯҳҳо бо истифода аз номи дин ғояҳои ифротиро таблиғ мекунанд, ки ин ба гумроҳии мардум оварда мерасонад.
Таъсир ба амният ва субот
Терроризм пеш аз ҳама ба амнияти давлат таҳдид мекунад. Ҳар як амали террористӣ метавонад тарсу ҳаросро дар ҷомеа паҳн намуда, суботи сиёсиро халалдор созад.
Зарари иқтисодӣ
Амалиётҳои террористӣ боиси харобшавии инфрасохтор, кам шудани сармоягузорӣ ва коҳиши фаъолияти иқтисодӣ мегарданд. Давлатҳо маҷбур мешаванд, ки маблағҳои калонро барои таъмини амният сарф намоянд, ки ин метавонад ба соҳаҳои дигар зарар расонад.
Монеа ба рушди иҷтимоӣ
Терроризм ба соҳаҳои маориф, тандурустӣ ва фарҳанг таъсири манфӣ мерасонад. Дар минтақаҳои ноором мактабҳо баста мешаванд, хизматрасониҳои тиббӣ маҳдуд мегарданд ва зиндагии мардум душвор мешавад.
Бад шудани имиҷи байналмилалӣ
Давлатҳое, ки бо терроризм рӯ ба рӯ ҳастанд, дар арсаи байналмилалӣ ҳамчун минтақаҳои ноором шинохта мешаванд, ки ин ба ҷалби сармоя ва сайёҳӣ таъсири манфӣ мерасонад.
Аз байн рафтани арзишҳои инсонӣ
Ифротгароӣ боиси аз байн рафтани таҳаммулпазирӣ, эҳтиром ба гуногунандешӣ ва ҳамзистии осоишта мегардад.
Ҷавонон қишри асосии ҷомеа буда, метавонанд ҳам қурбонӣ ва ҳам нерӯи муқовимат бар зидди ифротгароӣ бошанд. Барои пешгирии ҷалби ҷавонон ба гурӯҳҳои ифротӣ, чораҳои зерин муҳим мебошанд:
Баланд бардоштани сатҳи маърифат ва саводнокӣ;
Тарбияи ҳисси ватандӯстӣ;
Фароҳам овардани ҷойҳои корӣ;
Ташвиқи арзишҳои инсонӣ ва фарҳанги сулҳ;
Оила, мактаб ва ҷомеа бояд якҷоя кор кунанд, то ҷавононро аз таъсири ғояҳои бегона муҳофизат намоянд…
Баланд бардоштани сатҳи маърифати мардум, махсусан ҷавонон, яке аз роҳҳои муассири пешгирӣ мебошад.
Терроризм мушкили ҷаҳонӣ аст ва мубориза бо он ҳамкории кишварҳоро талаб мекунад.
Пешгирии паҳншавии маводи ифротӣ дар интернет аҳамияти калон дорад.
Арзишҳои миллӣ метавонанд ҳамчун сипар бар зидди ғояҳои бегона хизмат кунанд.
Дар умум, терроризм ва ифротгароӣ аз ҷумлаи хатарҳои ҷиддии замони муосир ба шумор мераванд, ки ба тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеа таъсири манфӣ мерасонанд. Онҳо монеаи асосӣ барои рушди устувор, сулҳ ва суботи ҷомеа мебошанд. Барои муқовимат бо ин падидаҳо, ҳамкории давлат, ҷомеа ва ҳар як шаҳрванд зарур аст. Танҳо тавассути маърифат, ҳамдигарфаҳмӣ ва эҳтиром ба арзишҳои инсонӣ метавон ҷомеаи солим ва пешрафтаро бунёд кард.
Саидов Анвар
омӯзгори Донишкадаи кӯҳию металлургии Тоҷикистон